Sportblessures

Sportblessures; degenen die vaak of tenminste regelmatig sporten hebben er wel eens mee te maken gehad of krijgen er in de meeste gevallen wel eens mee te maken.

Eigenlijk is het bijna onvermijdelijk. Dat is natuurlijk een vervelende conclusie, maar een ongelukje zit altijd in een kleine verstapping, het verrekken van een spier, of verkeerd neerkomen. Gewoonlijk gebeurt het wel eens dat wij onszelf bezeren, als we te enthousiast of iets te fanatiek bezig zijn en onze aandacht eventjes verslapt.

Het gebeurt ook vaak wanneer we al redelijk vermoeid zijn en er toch nog eventjes ‘een schepje bovenop doen’.

Vooral wanneer we dan al enigszins vermoeid zijn, is de kans op blessures veel groter op dat moment. Die vermoeidheid wordt voornamelijk veroorzaakt door ‘verzuring’ van de spieren.

Verzuren is een vervelende spiereigenschap. Doordat je je spieren behoorlijk belast tijdens het trainen, treed er een neveneffect op, dat ‘verzuring’ heet. Het is eigenlijk niets anders dan dat er residu of restafval na intensieve spierproductiviteit vrijkomt, het zogeheten ‘melkzuur’.

Melkzuur zorgt ervoor dat het zuurstoftransport in onze spieren min of meer stagneert waardoor de spier minder presteert. In feite hebben we niets anders nodig dan een kleine pauze waardoor de spier de gelegenheid krijgt dit melkzuur af te voeren, zodat er weer voldoende zuurstof naar de spieren getransporteerd kan worden.

Belangrijk is dat we vooral moeten trachten blessures  te voorkomen. Wanneer dat dan onverhoeds toch gebeurt, is het zaak te weten wat je moet doen om de blessure te herstellen. En vooral niet te verergeren door weer te snel te beginnen of er niet goed mee om te gaan.

Want ook al ben je nog jong en soepel; wanneer je een blessure niet goed behandelt (lees; je lichaam niet goed behandeld), kun je daar veel langer last van houden en zelfs blijven houden dan noodzakelijk is.

In alle gevallen is het eigenlijk handig dat er een EHBO-er in de buurt is. 

In eerste instantie zal ik een paar blessures opnoemen, daarna remedies deze te behandelen, en daarna wat over preventie vertellen, gevolgd door enkele handige links naar sites die nog veel meer informatie verstrekken over dit onderwerp. 

We beginnen met wat eenvoudige ‘blessures': 

BLAAR

Gesloten blaren worden in principe niet doorgeprikt maar voorzien van een steriel gaasje. Of ook wel een pleister. Kijk dan wel uit, dan je niet het tape op de blaar plakt. Wanneer je de pleister dam verwijderd trek je de blaar alsnog los.

Moet deze om welke reden dan ook wel doorgeprikt worden, dan:

• Blaar en omgeving ontsmetten

• Steriel doorprikken en het vocht eruit drukken

• Steriel afdekken

Een open blaar behandelen we als volgt:

• Desinfecteren van de blaar en omgeving

• Losse huid wegknippen

• Steriel afdekken

• Je kunt ook nog een schuimrubber ontlastkompres met een gaatje aanbrengen bij grotere blaren op de voet bijvoorbeeld

• Afplakken

BLOEDNEUS

Snel gebeurd zo’n botsing. Als het dan gaat bloeden, als volgt handelen;

Het slachtoffer in “schrijfhouding” laten zitten en de neus tegen het neusschot dicht drukken. Na 5-10 minuten controleren we of de bloeding gestopt is. Als deze niet gestopt is, opnieuw dichtdrukken en een arts of EHBO-er waarschuwen.

Een bloeding uit de neus kan ook het gevolg zijn van een schedelletsel, zeker bij een behoorlijke botsing of val.

BLAUWE NAGEL

Tja, hoe krijg je zoiets dan? Een kast die verkeerd wordt geplaatst, een evenwichtsbalk die uit handen valt, iemand gaat bovenop je tenen staan, ga zo maar door.

Behandelt men een blauwe nagel direct nadat het letsel is opgetreden dan zal de nagel er niet afgaan maar verder groeien.

Je kunt het volgende doen:

• Nagel en nagelrand ontsmetten

• Gaatje in de nagel boren (druk is dan weg. Alleen door EHBO-er of arts! Dit i.v.m. infectiegevaar!)

• Opnieuw ontsmetten

• Steriel afdekken

• Ontsmetten en rondom ontsmetten

• Direct steriel afdekken met tape, pleister en schuimrubber hulsje

• Laten behandelen door arts

Na deze wat algemene blessures is het volgende gedeelte gewijd aan kneuzingen, verzwikking en verrekking en dergelijke.

Belangrijk is altijd goed te (laten) beoordelen wat er eventueel aan de hand kan zijn. In alle gevallen wanneer je vermoed dat er meer aan de hand is dan de ‘gewone’ verzwikking of kneuzing (bijvoorbeeld bij zeer veel pijn en/of ernstige zwelling en verkleuring) je laten behandelen door een gecertificeerde EHBO-er  en daarna eventueel de huisarts.

KOELEN

In zeer vele gevallen,bijna altijd, is het koelen van een getroffen lichaamsdeel zinvol zo niet onvermijdelijk. Het doel ervan is altijd het voorkomen van verdere zwelling. Koelen doen we met koud stromend water, een coldpack of ijs (gebruik dan een doek tussen het ijs en het lichaamsdeel).

Hoe eerder gekoeld kan worden hoe beter!

Door het direct koelen ontstaat vaatvernauwing (vasoconstrictie), waardoor de onderhuidse bloeding tot staan wordt gebracht. Zodoende wordt de vorming van een bloeduitstorting, ook wel hematoom genoemd, beperkt. Ook zal een zwelling minimaal zijn als er gekoeld wordt. De pijn zal in het algemeen minder zijn dan zonder koeling.

De tijdsduur is van groot belang! Indien er te kort gekoeld wordt kan er als reactie het omgekeerde bereikt worden; namelijk een verhoogde doorbloeding (vasodilatatie). De bloeding en de zwelling wordt dan nog erger, als ook de pijn vanwege die zwelling.

De gemiddelde koeltijd is 15 minuten en afhankelijk van de ernst van de blessure om de 2 uur herhaald. Vooral niet te lang koelen want ook daardoor kan een verhoogde ‘bloedaandrang’ ontstaan waardoor de zwelling zeer snel toeneemt en des te pijnlijker wordt. Er ontstaat dan nog meer schade.

KNEUZINGEN

Een kneuzing ontstaat door een stoot of een val. De huid scheurt niet maar het eronder liggende onderhuids weefsel.

Bij de beschadiging van het weefsel scheuren ook bloedvaatjes en er vindt vochtuittreding uit de bloedbaan plaats waardoor zwelling (oedeem) en verkleuring (bloeduitstorting, blauwe plek) ontstaan.

Dit vertraagt de genezing.

Verschijnselen:       Aanvankelijk alleen pijn

                             Spoedig erna zwelling

                             Na verloop van tijd blauwe verkleuring

                             Soms direct onvermogen lichaamsdeel te gebruiken

Doen:                    Koelen (gemiddeld 15 minuten)

                             Drukverband

                             Omhoog houden (elevatie) van lichaamsdeel

                             Rust geven aan het lichaamsdeel

                             Eventueel doorsturen naar arts

Als de bewegingsgrenzen van een gewricht worden overschreden is er het risico dat de banden overrekt worden of zelfs kunnen scheuren. Met andere woorden; als je je voet bijvoorbeeld flink verzwikt, dan zijn de botstukken vaak van elkaar af geweest. Bij turners kan ook de pols natuurlijk verzwikken!

Men spreekt dan van een verzwikking,verstuiking of officieel distorsie.

Verschijnselen:   Pijn

                        Zwelling

                         Blauwkleuring

                         Gestoorde functie (je kunt er bijv. niet meer op staan)      

Doen:                 Koelen (15 minuten)

                          Drukverband (synthetische watten en ideaalwindsel)

                          Hoogleggen

                          Eventueel door een arts laten beoordelen

Drukverband rondom enkel

Een spierscheur kan op vele plaatsen ontstaan maar de kuitspier is een plaats waar bij veel sporters een ruptuur voorkomt, vooral in de pees-spierovergang. Dit is de bekende zweepslag, oftewel ‘coup de fouet’.

Vooral bij sprinters (maar ook turners die met veel kracht afzetten!) zijn de hamstrings (de grote spieren aan de achterkant van het bovenbeen) kwetsbaar om daar vaak een spierruptuur voorkomt. De oorzaak is vaak overbelasting, onvoldoende warming-up, koude, ongetraindheid, terreinomstandigheden en ook wel te korte spieren. (Dat laatste is vooral goed te merken wanneer je rekt en strekt op de hamstrings en je kunt niet zo goed bij je voeten komen. Nooit overstrekken!)

Verschijnselen:       Plotseling pijn

                             Soms een kuiltje te voelen

                             Sterk gestoorde functie (vaak onvermogen te bewegen)

Doen:                     Koelen (15 minuten)

                              Drukverband (synthetische watten en ideaalwindsel)

                              Of elastische kleefpleisterbandage

                              Ontspannen verhoogd neerleggen

                              Doorsturen naar de huisarts!                                           

Indien een spier over de grenzen van zijn elasticiteit wordt belast, treedt er een spierverrekking op. (Dit is dus anders dan een verzwikking/verstuiking. Dat betreft dan het gewricht en aanhechtingsbanden. Vaak worden dit soort dingen door elkaar gehaald.)

Oorzaken kunnen zijn conditie (die afneemt na vermoeiende training), te zware belasting, misstappen of misslaan en een verkeerde techniek (gebrek aan concentratie door bijvoorbeeld weer die vermoeidheid).

Verschijnselen:          Pijn

                                Geen kracht kunnen zetten met de getroffen spier

                                Na rust een hoge tonus of spierspanning (stijfheid).

Doen:                       Steungevende bandage (dit kun je bijvoorbeeld ook           

                                blijven gebruiken in de eerste dagen na de verrekking)

                                Koelen

                                Hoog houden

                                Steun geven

                                Rust geven (bij erge verrekking kan dit eerst geen kwaad,  

                                maar probeer toch niet te lang te rusten want dan wordt alles

                                onnodig stijver. Genezing door gematigde(!) beweging!

                                Eventueel naar arts, wanneer pijn blijft aanhouden. Er kan

                                dan toch sprake zijn van een kleine spierscheuring.

PREVENTIE

Ook al zit een ongeluk in een klein hoekje, toch kun je die ‘hoekjes’ wel enigszins in de gaten blijven houden.

Enkele belangrijke algemene regels zijn:

• Zorg voor een goede warming-up! Veel blessures ontstaan wanneer iemand te snel te grote prestaties wil leveren omdat dan de spieren en gewrichten te zwaar of verkeerd worden belast. Bouw de training daarom zorgvuldig op. Een warming-up van tien minuten zorgt voor een goede doorbloeding van de spieren en bereidt de spieren en gewrichten voor op de te leveren inspanning.
  Je bent daar ook zelf verantwoordelijk voor natuurlijk, dus wel een beetje opletten tijdens de les.

• Zorg voor goed schoeisel. Belangrijk is een goede sportschoen die voldoende steun geeft. Eigenlijk is het daarom niet verstandig om te lang met oude sportschoenen door te blijven lopen.

• Blijf gedurende de les of training de vermoeidheidsfactor in de gaten houden. Ook als je al vermoeid begint is het helemaal belangrijk goed naar je lichaam te ‘luisteren’. Wanneer je bemerkt dat je benen of armen ‘slap’ beginnen aan te voelen of je ademhaling wordt gejaagd en oppervlakkig, is het beter even te rusten of kalmer aan te doen.

• Probeer te blijven drinken tijdens de training. Niet te overmatig, maar net een paar slokjes. Vochttekort kan ook een ‘black-out’ veroorzaken, en daardoor de kans op blessures verhogen.

• Wanneer je moet presteren op een bepaald moment, probeer je dan zo goed mogelijk te concentreren op dat moment dat je je ‘ding’ moet doen. Wanneer je je laat afleiden door je omgeving is alweer de kans op blessures groter geworden.

• Preventieve hulpmiddelen zoals bandages en dergelijke kunnen je helpen een zwakker of verzwakt lichaamsdeel te versterken. Probeer aan de andere kant daar weer ook niet te afhankelijk van te worden, want de kans is dan aanwezig dat een knie of elleboog nog zwakker maakt dan hij al is. Verdeel anders de tijd; de eerste helft van de training zonder bandage en de andere helft met.

• Neem pijnsignalen serieus! Ga niet over de grenzen van je eigen lichaam heen.

• Besteed tijd aan de ‘cooling down’. Na de inspanning moet men echter niet meteen gaan rusten. In de spieren hebben zich allerlei afvalstoffen opgehoopt, die pijn en een vermoeid gevoel veroorzaken. Tijdens de zogenaamde 'cooling down' worden deze afvalstoffen afgevoerd, waardoor spierpijn wordt voorkomen.

Dit is natuurlijk een heel algemeen stuk over sportblessures. Wanneer ik alles zou moeten beschrijven over dit onderwerp, hadden we een extra site nodig!

Vandaar de onderstaande links naar sites die specifiek op dit soort informatie gericht zijn. Hier vindt je nog veel meer info over verantwoord sporten en blessures.

Ik wens vanaf hier iedereen heel veel sportplezier toe en zo weinig mogelijk blessures!!

http://www.blessurevrij.nl/

http://www.sportzorg.nl

http://www.wvc.vlaanderen.be/gezondsporten/blessures/

http://www.digisport.nl/index.php?s=Blessurepreventie

http://www.kring-apotheek.nl